Veel mensen houden zich bezig met hun gezondheid. De juiste voeding speelt daarbij een centrale rol.
Je lichaam heeft energie, mineralen en een toereikende voorziening met vitaminen nodig, zodat processen als energieproductie, zuurstoftransport en immuunsysteem werken. Een langdurig tekort kan deze processen belemmeren.¹
Omdat er meer dan 25 essentiële voedingsstoffen zijn, is het in het dagelijks leven vaak lastig alles regelmatig te dekken. Daarom grijpen veel mensen naar voedingssupplementen.
Maar niet elk product is even effectief: doorslaggevend is de biobeschikbaarheid, oftewel hoe goed de opname en benutting in het lichaam lukt. Liposoomformuleringen kunnen een hogere biobeschikbaarheid mogelijk maken.²³
Wat betekent liposomaal en hoe werkt het?
Een liposoom is een microscopisch klein blaasje dat uit fosfolipiden bestaat. De lipiden hebben een waterminnend en een vetminnend uiteinde en zijn in een dubbelmembraan gerangschikt. Zo bieden liposomen het voordeel dat ze zowel in water als in vet oplosbare stoffen kunnen insluiten.⁴
Bij de productie van liposomale voedingssupplementen worden de voedingsstoffen in liposomen ingesloten. Omdat menselijke cellen eveneens door een dubbele lipidemembraan worden omsloten, heeft deze methode enkele doorslaggevende voordelen.⁵
De voedingsstof komt, beschermd door het liposoom, door de maag en wordt dan via het darmslijmvlies opgenomen. Vervolgens kan het blaasje met een menselijke cel fuseren. Zo komt de voedingsstof direct daar terecht waar je lichaam die nodig heeft.⁶⁷
Maar waar komt liposomale technologie vandaan?
Halverwege de jaren zestig werd ontdekt dat fosfolipiden zich in water spontaan zo rangschikken dat ze bolvormige blaasjes vormen. Daarop werden liposomen als dragersysteem voor geneesmiddelen intensief onderzocht.⁸⁹
In de jaren negentig verschenen de eerste geneesmiddelen op liposomale basis.⁹ Sinds enkele jaren wordt dit principe ook gebruikt voor vitaminen, plantenextracten en andere voedingsstoffen. Doel van de liposomale formulering is de biobeschikbaarheid te verhogen en de voedingssupplementen maagvriendelijker te maken.²³⁶
Voordelen van liposomale voedingssupplementen
Het wellicht grootste voordeel dat de liposomale technologie biedt, is de verhoogde opname van de micronutriënten.²³ Door het beschermende fosfolipidemembraan komt de actieve stof door het spijsverteringskanaal en wordt dan in de darm opgenomen. Daar wordt hij direct aan de cellen afgegeven.⁶⁷
Vooral stoffen met een lage biobeschikbaarheid kunnen daarvan profiteren. Studies laten zien dat de liposomale vorm van glutathion een 64x hogere absorptie heeft dan andere orale innamevormen.³ Ook liposomale curcumine wordt in vergelijking met kurkuma in capsule- of poedervorm duidelijk beter opgenomen.
Bovendien kan een liposomale inkapseling het directe contact van bepaalde actieve stoffen met het maag-darmslijmvlies verminderen. Dat is vooral relevant bij mineralen zoals ijzer, zink of magnesium, die bij veel mensen spijsverteringsklachten kunnen veroorzaken. ¹⁰ ¹¹ ¹² ¹³ ¹⁴
Voor liposomaal respectievelijk fosfolipide-gebaseerd ijzer zijn er aanwijzingen voor een betere gastro-intestinale verdraagbaarheid ten opzichte van gebruikelijke ijzervormen. Daarom kunnen zulke formuleringen voor gevoelige personen een beter verdraagbaar alternatief zijn.¹⁰ ¹⁴ ¹⁵
Als je zo veel mogelijk van een werkstof wilt opnemen, gelden voor elke voedingsstof eigen regels. IJzer neem je het best met vitamine C, omdat dat de opname verbetert. Magnesium kun je beter niet in combinatie met calcium nemen, omdat ze elkaar kunnen remmen.¹⁶ ¹⁷ ¹⁸
Door de liposomale verbinding neemt het lichaam de actieve stoffen niet meer uitsluitend via de gespecialiseerde transportwegen op. In plaats daarvan worden ze ook opgenomen via de interactie van de liposomen met het darmslijmvlies. In theorie zijn wisselwerkingen bij voedingsstofcomplexen op liposomale basis daarom minder doorslaggevend en kan de biobeschikbaarheid beter zijn.²³⁶⁷
Bij welke voedingsstoffen loont de liposomale vorm bijzonder?
Er zijn voedingsstoffen die van meet af aan een hoge biobeschikbaarheid hebben. Deze stoffen liposomaal inkapselen zou daarmee maar een beperkt nut hebben. Omgekeerd zijn er echter ook actieve stoffen met een biobeschikbaarheid die naar nul gaat. Bij deze stoffen kan de liposomale verbinding het verschil maken.
Maar welke werkstoffen zijn dat?
Curcumine
De secundaire plantenstof is in de darm bijna onoplosbaar. Een groot deel wordt daarom door het lichaam gewoon weer uitgescheiden.¹⁹ Liposomale formuleringen laten een duidelijk hogere biobeschikbaarheid zien, een snellere werking en dat vaak met een lagere dosis.
Astaxanthine
Het carotenoïde is vetoplosbaar en wordt daarom zonder extra vetinname maar moeilijk verteerd. In een liposomale formulering wordt astaxanthine ingekapseld en heeft zo een hogere opnamegraad.⁶ ²¹ ²²
Co-enzym Q10
Het lichaamseigen co-enzym is niet alleen vetminnend en daardoor voor het lichaam moeilijk op te nemen. Het heeft ook een bovengemiddelde molecuulgrootte. Het voordeel van liposomaal CoQ10 is dat de bloedspiegelwaarden sneller en hoger stijgen dan bij de inname van gewone producten.²² ²³
Glutathion
Het lichaamseigen antioxidant wordt in het maag-darmkanaal snel afgebroken en is daarom oraal nauwelijks beschikbaar. Wordt de werkstof in een liposoom ingekapseld, dan kan dat de biobeschikbaarheid verhogen.²⁴ ²⁵
Vitamine D3 is een vetoplosbare stof. Het voordeel van liposomaal D3 K2 is dat de noodzaak tot combinatie met vet vervalt. Zo kunnen de vitaminen onafhankelijk en op elk moment worden opgenomen.⁶ ²⁶ ²⁷ ²⁸ ²⁹ ³⁰
Studie D3
Hoe je kunt vaststellen of je product echt liposomaal werkt
Er zijn enkele aanwijzingen die je laten zien of het om een echt liposomale vitamine, mineraal of spoorelement gaat. Gewoonlijk kun je ervan uitgaan dat liposomale uitvoeringen vloeibaar zijn. Bij het droogproces vallen de liposomen uiteen, zodat in poedervorm geen liposomale inkapseling mogelijk is.³¹ ³² ³³
Nog een aanknopingspunt is de smaak. De liposomen bestaan uit fosfolipiden met een lipofiele kop. Een liposomaal product heeft daarmee onvermijdelijk een olieachtig-nootachtige smaak. Er zijn supplementen met aroma, maar de eigen smaak is onmiskenbaar en kan er toch doorheen komen.⁴ ⁵
Wat betekent dat voor jou?
Liposomale voedingssupplementen bieden je meerdere onmiskenbare voordelen. Ze kunnen de opname van de voedingsstoffen duidelijk verbeteren, gevoelige werkstoffen beschermen en maagklachten verminderen.
Bij stoffen zoals curcumine, astaxanthine, co-enzym Q10, glutathion en vitaminen zoals D3 en K2 kunnen liposomen de biobeschikbaarheid bijzonder verhogen. De opname van liposomale spoorelementen is vaak aanzienlijk maagvriendelijker. Stoffen zoals ijzer of magnesium, die veel mensen problemen geven, kunnen zonder klachten worden ingenomen.
Bronnen:
Quellen:
*¹ National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. Dietary Reference Intakes: The Essential Guide to Nutrient Requirements. Washington, DC: National Academies Press; 2006.
https://doi.org/10.17226/11537
*² Davis JL, Paris HL, Beals JW, et al. Liposomal-encapsulated ascorbic acid: Influence on vitamin C bioavailability and capacity to protect against ischemia–reperfusion injury. Nutrition and Metabolic Insights. 2016;9:25–30.
https://doi.org/10.4137/NMI.S39764
*³ Sinha R, Sinha I, Calcagnotto A, Trushin N, Haley JS, Schell TD, Richie JP Jr. Oral supplementation with liposomal glutathione elevates body stores of glutathione and markers of immune function. European Journal of Clinical Nutrition. 2018;72:105–111.
https://doi.org/10.1038/ejcn.2017.132
*⁴ Bozzuto G, Molinari A. Liposomes as nanomedical devices. International Journal of Nanomedicine. 2015;10:975–999.
https://doi.org/10.2147/IJN.S68861
*⁵ Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P. Molecular Biology of the Cell. 4th ed. New York: Garland Science; 2002. Chapter 10: Membrane Structure. Available from:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26871/
*⁶ Mozafari MR, Khosravi-Darani K, Borazan GG, Cui J, Pardakhty A, Yurdugul S. Encapsulation of food ingredients using nanoliposome technology.International Journal of Food Properties. 2008;11(4):833–844.
https://doi.org/10.1080/10942910701648115
*⁷ He H, Lu Y, Qi J, Zhu Q, Chen Z, Wu W. Adapting liposomes for oral drug delivery. Acta Pharmaceutica Sinica B. 2019;9(1):36–48.
https://doi.org/10.1016/j.apsb.2018.06.005
*⁸ Bangham AD, Standish MM, Watkins JC. Diffusion of univalent ions across the lamellae of swollen phospholipids.Journal of Molecular Biology. 1965;13(1):238–252.
https://doi.org/10.1016/S0022-2836(65)80093-6
*⁹ Allen TM, Cullis PR. Liposomal drug delivery systems: From concept to clinical applications. Advanced Drug Delivery Reviews. 2013;65(1):36–48.
https://doi.org/10.1016/j.addr.2012.09.037
*¹⁰ Tolkien Z, Stecher L, Mander AP, Pereira DIA, Powell JJ. Ferrous sulfate supplementation causes significant gastrointestinal side-effects in adults: a systematic review and meta-analysis.PLOS ONE. 2015;10(2):e0117383.
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0117383
*¹¹ NIH Office of Dietary Supplements. Iron – Fact Sheet for Health Professionals.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/
*¹² NIH Office of Dietary Supplements. Zinc – Fact Sheet for Health Professionals.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/Zinc-HealthProfessional/
*¹³ NIH Office of Dietary Supplements. Magnesium – Fact Sheet for Health Professionals.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/Magnesium-HealthProfessional/
*¹⁴ Gómez-Ramírez S, Brilli E, Tarantino G, Muñoz M. Sucrosomial® Iron: A New Generation Iron for Improving Oral Supplementation.Pharmaceuticals. 2018;11(4):97.
https://doi.org/10.3390/ph11040097
*¹⁵ Pisani A, Riccio E, Sabbatini M, Andreucci M, Del Rio A, Visciano B. Effect of oral liposomal iron versus intravenous iron for treatment of iron deficiency anaemia in CKD patients: a randomized trial.Nephrology Dialysis Transplantation. 2015;30(4):645–652.
https://doi.org/10.1093/ndt/gfu357
*¹⁶ Hallberg L, Brune M, Rossander L. Effect of ascorbic acid on iron absorption from different types of meals. Studies with ascorbic-acid-rich foods and synthetic ascorbic acid given in different amounts with different meals. Human Nutrition. Applied Nutrition. 1986;40(2):97–113.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3709965/
*¹⁷ Hardwick LL, Jones MR, Brautbar N, Lee DBN. Magnesium absorption: mechanisms and the influence of vitamin D, calcium and phosphate. The Journal of Nutrition. 1991;121(1):13–23.
https://doi.org/10.1093/jn/121.1.13
*¹⁸ Schuchardt JP, Hahn A. Intestinal Absorption and Factors Influencing Bioavailability of Magnesium—An Update. Current Nutrition & Food Science. 2017;13(4):260–278.
https://doi.org/10.2174/1573401313666170427162740
*¹⁹ Anand P, Kunnumakkara AB, Newman RA, Aggarwal BB. Bioavailability of curcumin: problems and promises.Molecular Pharmaceutics. 2007;4(6):807–818.
https://doi.org/10.1021/mp700113r
*²⁰ Østerlie M, Bjerkeng B, Liaaen-Jensen S. Plasma appearance and distribution of astaxanthin E/Z isomers in plasma lipoproteins after single dose administration of astaxanthin. Journal of Nutritional Biochemistry. 2000;11(10):482–490.
https://doi.org/10.1016/S0955-2863(00)00104-2
*²¹ Mercke Odeberg J, Lignell Å, Pettersson A, Höglund P. Oral bioavailability of the antioxidant astaxanthin in humans is enhanced by incorporation of lipid based formulations. European Journal of Pharmaceutical Sciences. 2003;19(4):299–304.
https://doi.org/10.1016/S0928-0987(03)00052-4
*²² Bhagavan HN, Chopra RK. Coenzyme Q10: Absorption, tissue uptake, metabolism and pharmacokinetics. Free Radical Research. 2006;40(5):445–453.
https://doi.org/10.1080/10715760600617843
*²³ López-Lluch G, Del Pozo-Cruz J, Sánchez-Cuesta A, Cortés-Rodríguez AB, Navas P. Bioavailability of coenzyme Q10 supplements depends on carrier lipids and solubilization. Antioxidants. 2019;8(7):242.
https://doi.org/10.3390/antiox8070242
*²⁴ Witschi A, Reddy S, Stofer B, Lauterburg BH. The systemic availability of oral glutathione. European Journal of Clinical Pharmacology. 1992;43(6):667–669.
https://doi.org/10.1007/BF02284971
*²⁵ Richie JP Jr, Nichenametla S, Neidig W, et al. Randomized controlled trial of oral glutathione supplementation on body stores of glutathione. European Journal of Nutrition. 2015;54:251–263.
https://doi.org/10.1007/s00394-014-0706-z
*²⁶ NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D – Fact Sheet for Health Professionals.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
*²⁷ NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin K – Fact Sheet for Health Professionals.
https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminK-HealthProfessional/
*²⁸ Dawson-Hughes B, Harris SS, Lichtenstein AH, Dolnikowski G, Palermo NJ, Rasmussen H. Dietary fat increases vitamin D-3 absorption. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics. 2015;115(2):225–230.
https://doi.org/10.1016/j.jand.2014.09.014
*²⁹ Mulligan GB, Licata A. Taking vitamin D with the largest meal improves absorption and results in higher serum levels of 25-hydroxyvitamin D. Journal of Bone and Mineral Research. 2010;25(4):928–930.
https://doi.org/10.1002/jbmr.67
*³⁰ Gonnet M, Lethuaut L, Boury F. New trends in encapsulation of liposoluble vitamins. Journal of Controlled Release. 2010;146(3):276–290.
https://doi.org/10.1016/j.jconrel.2010.01.037
*³¹ Chen C, Han D, Cai C, Tang X. An overview of liposome lyophilization and its future potential. Journal of Controlled Release. 2010;142(3):299–311.
https://doi.org/10.1016/j.jconrel.2009.10.024
*³² Stark B, Pabst G, Prassl R. Long-term stability of sterically stabilized liposomes by freezing and freeze-drying: Effects of cryoprotectants on structure. European Journal of Pharmaceutical Sciences. 2010;41(3–4):546–555.
https://doi.org/10.1016/j.ejps.2010.08.010
*³³ Xiao YY, Song YM, Chen ZP, Ping QN. The preparation of silymarin proliposomes: A new way to increase oral bioavailability of silymarin. International Journal of Pharmaceutics. 2006;319(1–2):162–168.