Het zilverwitte aardalkalimetaal magnesium, afgeleid van het Griekse Magnēsios = magneetsteen, is bij de meeste mensen bekend.

Magnesium  werd in 1755 door Joseph Black in Edinburgh geïdentificeerd en in 1808 in Londen door Sir Humphry Davy voor het eerst in zijn metallische zuivere vorm gebracht. Sindsdien wordt het mineraal op veel gebieden toegepast. Magnesium is een licht metaal dat als bestanddeel voor verschillende legeringen in de voertuigbouw en de lucht- en ruimtevaarttechniek zeer geliefd is. Bijna de helft van het geproduceerde magnesiummetaal wordt voor legeringen gebruikt. Zo bevat een auto ongeveer 15 tot 25 kg magnesium. Maar ook als corrosiebescherming voor scheepslakken en in de waterstoftechnologie vindt het toepassing.

Gelukkig gaat het bij  magnesium  om geen zeldzaam metaal! Alleen al in onze oceanen is het rijkelijk aanwezig. Zo is 17% van de opgeloste zouten in zeewater magnesiumverbinding. Zowel voor zijn veelzijdige technische toepassingen als voor zijn functie in het enzymsysteem van ons lichaam is het onmisbaar voor de wereld zoals wij die kennen. In de plantaardige celwanden dient gebonden magnesium als Mg2+ (net als Ca2+) om eiwitten te verknopen.

Bovendien is het centrale atoom magnesium aanwezig in chlorofyl, dat ook wel het groene bloed van de planten wordt genoemd, omdat het een vergelijkbare structuur heeft als het hemoglobine in de menselijke rode  bloedcellen . Zonder magnesium zou fotosynthese niet mogelijk zijn [1].

1. Werking van het mineraal op het lichaam

Als enzymbestanddeel en co-enzym is  magnesium  betrokken bij ongeveer 300 verschillende enzymreacties in het lichaam. Het werkt op verschillende niveaus voor het organisme: zo is magnesium nodig om ons zenuwstelsel goed te laten functioneren. Bovendien speelt het een belangrijke rol bij de prikkelgeleiding in de zenuwcellen en bij de menselijke spiercontractie.

Het is bovendien betrokken bij de regulering van hormonen en neurotransmitters en verantwoordelijk voor de activering van  vitamine D  in de nier. Het mineraal heeft eveneens invloed op de energiestofwisseling en de psychische functies. Ook als belangrijke cofactor voor verschillende ATP-afhankelijke enzymen en dus voor de energievoorziening in ons lichaam is het onmisbaar.

Bovendien houdt het het elektrolytenevenwicht in stand en werkt het als calciumantagonist (tegenspeler) doordat het de calciuminstroom aan het celmembraan controleert. Zelfs bij de menselijke celdeling is het mineraal betrokken en het dient daarnaast een goed werkende eiwitsynthese [2].

2. Magnesium voor de botten

3. Magnesium en de menselijke energiehuishouding

4. Magnesium en het hart- en vaatstelsel

Ook voor ons hart- en vaatstelsel speelt magnesium een belangrijke rol. Volgens de Gesellschaft für Magnesium-Forschung e.V. kan een magnesiumtekort een factor zijn bij het ontstaan van hartritmestoornissen. Dit is terug te voeren op de verhoging van de neuromusculaire prikkelbaarheid, die bovendien ook hoge bloeddruk kan bevorderen. De positieve effecten van magnesiumsuppletie op de bloeddruk worden momenteel onderzocht [8].

De diagnostiek- en therapieaanbeveling van de vereniging adviseert de magnesiumstatus (evenals die van andere elektrolyten) te laten controleren. Patiënten met hartritmestoornissen zouden op magnesiumrijke voeding moeten letten [9].

5. Magnesium en slaap

6. Magnesium en diabetes

Alleen al in Duitsland lijden momenteel zo'n 8 miljoen mensen aan diabetes. Daarmee is bijna één op de tien getroffen en elk jaar komen er ongeveer 600.000 nieuwe gevallen bij [13]. Veel artsen proberen er nu op te wijzen dat een te hoge suikerconsumptie en te weinig beweging niet de enige oorzaken hiervan zijn. Met grote waarschijnlijkheid speelt ook een geringe magnesiumvoorziening een rol.

Mensen die aan een magnesiumtekort lijden, krijgen ongeveer twee keer zo vaak diabetes als mensen met een normale magnesiumspiegel [14]. Daarvoor zijn vermoedelijk meerdere redenen: de opname via het maag-darmkanaal kan verstoord zijn en door vaak streng voorgeschreven diëten kan het aan magnesiumrijke levensmiddelen ontbreken. Daar komt bovendien bij dat diabetici een verhoogde magnesiumuitscheiding via de urine vertonen.

Een studie van de Nurses' Health en de Professionals Follow-up kwam tot het volgende resultaat: hoe hoger de magnesiuminname, hoe lager het risico om diabetes te krijgen. Bij studiedeelnemers met een hoge magnesiuminname lag het risico op diabetes een derde lager dan bij proefpersonen met een lagere magnesiuminname [15]. Maar hoe valt de invloed van magnesium in dit opzicht te verklaren?

Ons lichaamseigen hormoon insuline heeft de taak glucose (suiker) vanuit het bloed onze cellen in te sluizen, zodat het daar voor energiewinning kan worden gebruikt. Omdat een blijvend verhoogde bloedsuikerspiegel tot weefselschade aan de zenuwen en bloedvaten kan leiden, streeft ons lichaam ernaar overtollige suiker zo snel mogelijk naar de cellen te transporteren.

Om de cellen voor de glucoseopname te openen, is  magnesium  als cofactor nodig. Is er te weinig magnesium aanwezig, dan kan de insuline niet voldoende werken, met als gevolg dat er steeds meer insuline wordt afgegeven. Insuline heeft bovendien de eigenschap de vetafbraak te remmen en de vetopslag in de vetcellen te bevorderen. Obesitas wordt daarom eveneens in verband gebracht met diabetes. Magnesium werkt ook in op de B-vitaminen, die onder meer de benutting van eiwitten, vetten en koolhydraten beïnvloeden [16].

Het is belangrijk onderscheid te maken tussen verschillende koolhydraatbronnen. Want het maakt verschil of je 100 gram koolhydraten in de vorm van geïsoleerde suiker of uit natuurlijke bronnen zoals fruit of havermout binnenkrijgt. Havermout levert niet alleen extra vezels, maar vertraagt ook de afgifte van glucose en bevat zelf magnesium.

Helaas zit er in de huidige levensmiddelen minder magnesium dan ruim 100 jaar geleden. De overbemesting van onze bodems met kaliumhoudende mest leidt tot verdringing van magnesium in de planten en daarmee tot een lager magnesiumgehalte in levensmiddelen. Vóór de invoering van kunstmest in de 20e eeuw [17] bestond dit probleem nog niet.

Een studie die het mineralengehalte van  levensmiddelen  in een tijdspanne tussen 1940 en 1991 onderzocht, stelde vast dat het magnesiumgehalte bij groenten in de loop van de tijd met 24% afnam [18]. Dit is voor sommige artsen een reden waarom magnesiumtekorten in deze tijd zo verbreid zijn.

7. Het magnesiumtekort

Magnesium  is een mineraal waarbij een tekort geen zeldzaamheid is. De dagelijkse behoefte bij volwassenen ligt hier afhankelijk van leeftijd en geslacht tussen 250 en 380 mg [19]. Alleen al in Duitsland halen 26% van de mannen en 29% van de vrouwen de volgens de D-A-CH-referentiewaarden aanbevolen dagelijkse magnesiumhoeveelheid niet [20].

Bij jonge volwassenen en oudere personen komt vaker een tekort voor. Vooral mensen met aandoeningen van het maag-darmkanaal en de hormoonsystemen en mensen met alcoholverslaving hebben last van een tekort. Naast een magnesiumarm voedingspatroon is ook sportbeoefening een factor die tot een tekort kan leiden. Bij intensieve sportbeoefening kan via het zweet een groot deel magnesium verloren gaan.

8. Symptomen van een tekort

Spierkrampen en spierspanning zijn de symptomen die het vaakst met een magnesiumtekort in verband worden gebracht. Magnesium speelt een belangrijke rol bij de regulering van het aan- en ontspannen van de spieren. Het mineraal is in het lichaam de tegenspeler van calcium. 

Magnesium stuurt hierbij de ontspanning aan, terwijl calcium de aanspanning ondersteunt. Voor een optimale werking van het menselijk lichaam moet hier een evenwicht bestaan. Bij een te laag magnesiumaandeel in het lichaam is er vaak een overschot aan calcium [21]. Er ontstaan krampen waarbij de spieren zich plotseling en zeer pijnlijk samentrekken. Vooral kuitkrampen zijn samen met spierspanning een duidelijke aanwijzing voor een ontoereikende magnesiumvoorziening. Ook trillende oogleden en spiertrekkingen kunnen door magnesiumtekort worden veroorzaakt.

Verdere aanwijzingen voor een tekort zijn onrust, nervositeit, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, vermoeidheid, zwakte, hoofdpijn en hartritmestoornissen [22].

9. De evenwichtige magnesiuminname met voedingssupplementen

Sporters gebruiken al lang magnesiumzouten zoals magnesiumcitraat als voedingssupplement tegen spierkrampen. Hoeveel magnesium daadwerkelijk wordt opgenomen, hangt naast factoren als darmaandoeningen ook af van hoe hoog de behoefte is en hoeveel er beschikbaar is. In het algemeen kan worden gezegd dat de relatieve  magnesiumresorptie  afneemt naarmate de hoeveelheid magnesium toeneemt. Neem je bijvoorbeeld 36 mg magnesium via de voeding op, bijvoorbeeld via chiazaad, dan wordt daarvan 65% door het lichaam opgenomen. Bij een hogere magnesiumhoeveelheid, zo'n 973 mg, wordt echter nog maar circa 11% geabsorbeerd [23][24].

Volgens het Bundesinstitut für Risikobewertung kunnen pas vanaf hoge doses van meer dan 2500 mg bijwerkingen zoals een bloeddrukdaling of spierzwakte optreden, waardoor magnesiumvergiftigingen zeldzaam zijn. Een mogelijke overmaat aan magnesium is, in tegenstelling tot andere mineralen zoals ijzer, geen reden tot zorg. Een tekort echter wel [25].

Bronnen

1)https://faszinationchemie.de/wissen-und-fakten/news/magnesium-das-vielseitige-leichtmetall/