Zink in een overzicht – De belangrijkste antwoorden over werking, dosering en tekortverschijnselen

De betekenis van zink in het menselijk lichaam

Het spoorelement zink speelt in het menselijk lichaam een doorslaggevende rol. Hoewel het op het eerste gezicht wat onopvallend klinkt, is zink in het menselijk lichaam betrokken bij de activiteit van ca. 300 verschillende enzymen. Zonder een toereikende zinkvoorziening zouden veel processen in het lichaam niet kunnen verlopen [2]. Daartoe behoren bijvoorbeeld de DNA-synthese, de celdeling, de wondgenezing of de bescherming tegen oxidatieve stress.

Des te belangrijker is een toereikende inname van zink via de voeding, want het mineraal kan noch zelf worden geproduceerd noch in grote hoeveelheden in het lichaam worden opgeslagen. 

In het lichaam zelf bevindt zich ongeveer 2-3 gram zuiver zink. Het grootste deel (ca. 70%) bevindt zich in botten, huid en haar[3].

Studies tonen positieve werking van zink op het immuunsysteem

Het is al lang bekend dat  vitamine C  voor ons immuunsysteem een belangrijke rol speelt. Maar minstens zo elementair is zink. Want de werking van ons immuunsysteem hangt er ook van af of ons lichaam voldoende zink ter beschikking heeft.  

Zink ondersteunt delen van de aangeboren en verworven immuunafweer, die samen het immuunsysteem vormen [4]. Is er een zinktekort , dan kan het immuunsysteem niet optimaal werken, wat een verhoogde infectiegraad en infectieduur tot gevolg kan hebben [5].

De placebogecontroleerde dubbelblinde studie met oudere mensen uit verpleeghuizen liet zien dat een extra zinksuppletie bij een tekort positieve effecten heeft op het immuunsysteem. Gedurende drie maanden kreeg een testgroep 30 mg zink per dag. Deze groep werd vergeleken met een placebogroep. De  zinkserumconcentratie bij de zinksuppletie was ongeveer 16% hoger dan vóór de suppletie en de bij het immuunsysteem betrokken T-cellen werden significant verhoogd [6].

In een andere gerandomiseerde dubbelblinde studie bevestigde zich de positieve werking van een toereikende zinkinname. In het onderzoek kregen 50 gezonde proefpersonen 12 maanden lang dagelijks 45 mg zink toegediend. In vergelijking met de placebogroep was bij de groep met de zinksuppletie de zinkwaarde in het bloedplasma significant hoger, traden er  minder infecties op en waren de oxidatieve stressmarkers lager [7].

Deze resultaten verklaren waarom steeds meer artsen hun aandacht op dit onderschatte spoorelement richten. De kracht van zink zou de sleutel kunnen zijn tot een versterkt immuunsysteem en een gezonder leven . 

Liposomaal zink + vitamine C

Functies van zink: ondersteuning voor huid, haar en nagels

Het is al lang bekend dat zink nodig is voor het behoud van gezond haar, gezonde nagels en een gezonde huid . Een toereikende hoeveelheid is essentieel voor de ontwikkeling en functie van de menselijke huid. Maar ook bij de therapie van diverse huidaandoeningen . Al in de jaren 70 werd vastgesteld dat de inname van zink bij acne kan helpen [11]. Studies bevestigen dat.

Zink tegen huidziekten en haaruitval

1. Constitutioneel eczeem

Veel mensen die door de chronisch inflammatoire huidziekte constitutioneel eczeem worden getroffen, hebben aantoonbaar een duidelijk lagere zinkconcentratie in de rode bloedcellen dan mensen met een gezonde huid.

Hoe lager het zinkgehalte van de cellen is, hoe uitgesprokener is in de regel het constitutioneel eczeem. Daarom wordt vermoed dat constitutioneel eczeem en de zinkstofwisseling in de lichaamscellen met elkaar samenhangen [12].

Een onderzoeksteam uit Zuid-Korea kon verbazingwekkende resultaten vaststellen: ze onderzochten kinderen met een zinktekort en konden al na 8 weken dagelijkse zinksuppletie een duidelijke verbetering vaststellen.

Niet alleen de zinkspiegel in het haar steeg, ook het huidbeeld vertoonde een duidelijke verbetering [13]. De onderzoekers zien daarom een mogelijk verband tussen het voortschrijden van constitutioneel eczeem en de zinkstofwisseling in de lichaamscellen.

2. Acne

Ook bij acne zou de inname van zink nuttig kunnen zijn. In een gerandomiseerde dubbelblinde studie met 332 deelnemers werd het antibioticum minocycline vergeleken met het spoorelement zink. Een testgroep kreeg 3 maanden lang 30 mg zink in de vorm van zinkgluconaat en de andere groep 100 mg van het antibioticum minocycline.

Vervolgens werd het klinische succespercentage gecontroleerd, dat een afname van de inflammatoire laesies (ook bekend als papels en pustels) liet zien. Het succespercentage bedroeg bij minocycline 63,4% en bij zink 31,2% [14]. Dit toont het succespercentage van de mineraalinname aan, vooral omdat zink in een passende dosis - in tegenstelling tot antibiotica - geen enkele bijwerking vertoont.

3. Haaruitval

Ook voor het behoud van het haar is een toereikende hoeveelheid  zink  onmisbaar. Zo blijkt bij patiënten met haaruitval telkens hetzelfde patroon: er is sprake van een voedingsstoffentekort [15]. Of zink alleen de verloren haardos herstelt, zoals soms in reclame wordt gecommuniceerd, is twijfelachtig. Vast staat echter dat een toereikende zinkvoorziening een zinvolle maatregel voor gezondheidspreventie is en het behoud van het haar ondersteunt.

Sporters opgelet: zink ondersteunt de spieropbouw

Zink is nodig voor onze celdeling, voor de eiwitsynthese en het behoud van onze botten . Ook voor een optimaal testosteronniveau, dat de spiergroei beïnvloedt, is zink onmisbaar. De vorming van testosteron is afhankelijk van een zinkhoudend enzym, waardoor zink een maatgevende invloed heeft op de testosteronvoorziening van het lichaam [16].

Een studie heeft aangetoond dat deelnemende mannelijke proefpersonen in de leeftijd tussen 20 en 40 jaar van zink konden profiteren. Alle deelnemers leden aan onvruchtbaarheid van onbekende oorsprong. Door de orale inname stegen het plasmatestosteron, de dihydrotestosteronwaarde en zelfs het aantal zaadcellen   [17].

Dat ook gezonde mensen van suppletie kunnen profiteren, heeft een andere studie met getrainde worstelaars in de leeftijd van 16 en 21 jaar aangetoond. Hier werd gecontroleerd hoe het testosteronniveau en de schildklierhormonen bij een 4 weken durende inname van zink bij gelijkblijvende voeding veranderden. De schildklierhormonen en het testosteronniveau stegen na de zinkinname duidelijk[18].

Ook al zijn er nog meer studies op grotere schaal nodig, er zijn eerste aanwijzingen voor het belang van een toereikende zinkvoorziening voor de spieropbouw.

Bovendien draagt zink ertoe bij de cellen tegen oxidatieve stress te beschermen, die vaker optreedt bij lichamelijke belasting. Zink kan de markers voor oxidatieve stress significant verminderen [19]. Dat verklaart ook waarom de inname van het spoorelement in de bodybuildingscene al jaren bekend is.

Zinkhoudende levensmiddelen

Een geringe zinkvoorziening tot aan een uitgesproken tekort komt niet alleen in ontwikkelingslanden voor. Ook in industrielanden zijn steeds meer mensen erdoor getroffen. Dat is onder meer terug te voeren op veranderde eetgewoonten .

Het meeste zink uit onze voeding nemen we op door het eten van vlees . Vlees bevat niet alleen grote hoeveelheden zink, maar heeft ook een zeer goede biobeschikbaarheid. Het dient daarom als efficiënte bron om de behoefte te dekken. Tegelijk verminderen steeds meer mensen hun vleesconsumptie of zien er volledig van af.

Andere zinkhoudende levensmiddelen zijn noten, peulvruchten, volkorengranen en zuivelproducten.

De uitdaging van de antinutriënten

De biobeschikbaarheid is bovendien een doorslaggevende factor. Die duidt op de opname van een voedingsstof in het lichaam. Ook al bevatten sommige plantaardige levensmiddelen zoals pompoenpitten zelfs meer zink dan vlees, worden die niet zo effectief opgenomen. De reden hiervoor zijn verschillende remmers, die ook wel „antinutriënten” worden genoemd.

De belangrijkste van deze antinutriënten is het fytinezuur. Het probleem: in planten zoals granen, peulvruchten en oliehoudende zaden slaat het fosfaat en andere mineralen zoals zink en ijzer op. In het spijsverteringskanaal bindt het fytinezuur zich aan deze voedingsstoffen en verhindert daardoor de opname in het lichaam [20].

Er zijn weliswaar methoden om het gehalte aan deze antinutriënten te verlagen, , zoals het kiemen en fermenteren van levensmiddelen. Maar slechts weinig mensen nemen de tijd om hun voedsel op die manier te bereiden. Ook tannines of bepaalde vezels zoals hemicellulose en lignine kunnen de zinkopname belemmeren. Om die reden bevelen deskundigen bij een vleesloze of vleesarme voeding aanvullende zinksuppletie in de vorm van voedingssupplementen aan.

Hoeveel zink heeft het lichaam nodig?

De Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE) beveelt een inname van 3,8 mg zink per dag aan, die een gezond mens moet opnemen om zijn spiegel op peil te houden.

Dat klinkt eerst weinig, maar het verschilt per levensmiddel hoeveel er überhaupt door het lichaam kan worden opgenomen. Dat is vooral relevant voor veganisten, omdat die zich in de regel zeer fytinerijk voeden.

Als voorbeeld: bevat de voeding van een man 1000 mg fytinezuur, dan heeft hij nog ongeveer 18 mg zink uit de voeding nodig om überhaupt de benodigde 3,8 mg zink voor het op peil houden van de zinkspiegel te bereiken. Bij 2000 mg zijn het al zo'n 25 mg en bij meer dan 3000 mg maar liefst 35 mg die nodig zijn [21].

Zo herken je een tekort

Volgens de nationale voedselconsumptiepeiling halen in Duitsland 32% van de mannen en 21% van de vrouwen de dagelijks aanbevolen referentiehoeveelheid zink niet. In de leeftijdsgroep van 65-80 jaar zijn het zelfs 44% mannen en 27% van de vrouwen die niet voldoende met het spoorelement zijn voorzien [24].

Omdat zelfs een gering tekort diverse lichaamsfuncties kan aantasten, zou een evenwichtige zinkstatus gewaarborgd moeten worden. De voeding, de leeftijd en de gezondheidsstatus beïnvloeden zowel de zinkvoorziening als de opname. In de meeste gevallen valt zonder medische beoordeling moeilijk te zeggen of er werkelijk een tekort is.

Om geringe tot matige tekorten te bepalen, geldt de haarmineraalanalyse als een betrouwbare weg. Bij een acuut tekort zijn de gevolgen vaak snel vast te stellen. Aanwijzingen kunnen bijvoorbeeld brosse nagels met witte vlekken en groeven zijn. Ook broos haar en een huid die door droogheid, schilfers, acne en een slechte wondgenezing wordt getroffen, gelden als een duidelijke aanwijzing[25].

Nog een typisch symptoom is de verandering van het reuk- en smaakvermogen [26], wat vaak ook kan optreden in het kader van een verhoogd zinkverbruik door een verkoudheid. Hoofdpijn en concentratieproblemen kunnen bovendien tot de symptomen van een voedingsstoffentekort behoren. Daarom bevelen deskundigen regelmatige controle van de voedingsstoffen door een arts aan!

Kun je zink ook overdoseren?

Even belangrijk als het opheffen van het tekort is de opname. Het probleem is dat zink afhankelijk van de vorm met andere spoorelementen zoals ijzer en koper kan concurreren, omdat alle stoffen hetzelfde resorptiemechanisme in de darm gebruiken [27]. Daarom kan een zeer hoge zinkdosis over een lange periode een tekort aan ijzer en koper veroorzaken.

Heel belangrijk is hierbij te benadrukken dat ieder mens een individuele zinkbehoefte heeft. Zo hebben factoren zoals leeftijd, geslacht, gezondheidstoestand en sportbeoefening invloed op de voorziening[28].

Bovendien kan elk lichaam verschillend reageren: vooral op een lege maag hebben velen na de inname van gebruikelijke zinkpreparaten last van misselijkheid. Zo kan een hoge dosis, die voor sommige mensen met bepaalde ziekten zeker zinvol is, bij anderen weer de koper- en ijzerhuishouding verstoren. Daarom is enerzijds het bewustzijn voor het eigen lichaam belangrijk en anderzijds de begeleiding door een arts.

Onze aanbeveling: liposomaal zink en vitamine C

ActiNovo heeft de beide actieve stoffen zink en vitamine C in één product verenigd om een sterk liposomaal combinatieproduct voor je immuunsysteem te creëren: hooggedoseerd met 25 mg zink en 1000 mg vitamine C per 10 ml.

Onze studie  laat zien dat de liposomale inkapseling van het mineraal een hogere opname in het lichaam waarborgt en tegelijk een duidelijk langere voedingsstoffenvoorziening in vergelijking met gebruikelijke, niet-liposomale producten garandeert!

[1] https://faszinationchemie.de/wissen-und-fakten/news/zink-ein-universelles-metall/