It's Time to Glow: straal van binnen en van buiten

Wie zich al eens nader met cosmeticaproducten heeft beziggehouden, komt niet om  hyaluronzuur  en  Q10  heen. De werkstoffen zijn een vast onderdeel van bijna alle beautyproducten en beloven verzorging en bescherming van de huid.

De huid is ons grootste orgaan, dat in de loop van het leven steeds verder verandert. Milieu-invloeden zoals uv-straling, luchtvervuiling maar ook stress en slaaptekort werken negatief in op de celademhaling en ondersteunen als het ware het verouderingsproces. Daarom bewijst juist bij het thema anti-aging de zin zich: voorkomen is beter dan genezen!

1. De kracht van hyaluronzuur

Van nature wordt hyaluronzuur zelfstandig door het menselijk lichaam aangemaakt en het komt in bijna alle weefselsoorten voor. Het is vooral te vinden in het bindweefsel, het gewrichtsvocht en de huid. Ook is een bijzonder hoog aandeel aanwezig in het kraakbeenweefsel, de tussenwervelschijven, de gewrichten en in de ogen .

Veelzijdig gebruik voor huid en botten 

Op moleculair niveau bekeken is hyaluronzuur een keten van disachariden waarin een aminosuiker zit. Deze ketens zijn in staat een enorme hoeveelheid water te binden en vormen zo een dikvloeibare gelei in onze gewrichten. Deze substantie fungeert als een soort schokdemper en ondersteunt de mobiliteit en beweeglijkheid van de gewrichten. Bovendien is de lichaamseigen substantie betrokken bij de menselijke wondgenezing.

Omdat het zuur van centrale betekenis is voor het menselijke gewrichtsvocht, wordt het door veel artsen via een injectie rechtstreeks in door artrose beschadigde gewrichten gespoten. Ook wordt hyaluron als zachter botox-alternatief voor het opvullen van rimpels ingezet.

En ook de orale inname van hyaluron heeft het potentieel om bij knieartrose te helpen. Een studie uit het vakblad „The Scientific World Journal” uit 2012 bevestigt dat. In het onderzoek werden in totaal 60 proefpersonen van boven de 50 jaar een jaar lang getest. De helft van de deelnemersgroep kreeg dagelijks 200 mg hyaluronzuur toegediend, terwijl de andere helft slechts een placebo kreeg. Daarnaast moesten alle proefpersonen elke dag speciale oefeningen voor versterking van de quadricepsmusculatuur doen. Beide groepen behaalden over de onderzoeksperiode een verbetering. De verbetering in de hyaluron-groep was echter in vergelijking met de deelnemers die het placebo kregen duidelijk groter[1].

De natuurlijke beautybooster

Niet alleen op het gebied van gewrichtsgezondheid vindt  hyaluron  toepassing. Omdat het zuur zich ook tussen de huidcellen bevindt, is het naast collageen een bestanddeel van het bindweefsel. Hier zorgt hyaluron voor stevigheid en een gezond vochtgehalte. Het zuur is eveneens betrokken bij de uv-bescherming van de huid. Ongeveer de helft van het hyaluronzuur dat in het hele lichaam aanwezig is, bevindt zich in de huid[2].

Niet alleen factoren zoals uv-straling, roken en luchtverontreiniging dragen bij aan uitdroging van de huid, met het ouder worden gaat ook het gehalte aan hyaluron in de huid gestaag achteruit. Het organisme kan de lichaamssubstantie niet meer in voldoende mate bijmaken, de huid verliest elasticiteit en stevigheid, het lichaamseigen uv-filter neemt af en de eerste rimpels ontstaan[3][4][5].

De hoeveelheid hyaluron in het bindweefsel en in de extracellulaire matrix is echter van grote fysiologische betekenis. Hoe ouder we worden, hoe sterker de hoeveelheid en kwaliteit van het hyaluronzuur afneemt en hoe meer zijn functie als waterbindende substantie beperkt. Terwijl bij 19- tot 47-jarigen het gehalte aan  hyaluronzuur  in het lichaam nog 0,33% bedraagt, is dat bij 60-jarigen nog maar 0,015% en bij 70-plussers zelfs nog maar 0,007%[6]. Zonder een toereikende hyaluronvoorziening is bovendien de nieuwvorming en inbouw van collageen niet mogelijk. Daarom wordt hyaluron al jaren in talrijke huidcrèmes gebruikt[7].

De werkingsbelofte in de strijd tegen rimpels

Naast dit gebruik zijn er bovendien veelbelovende aanwijzingen dat ook inwendig ingenomen hyaluronzuur een positief effect op de huid vertoont. Er werd vastgesteld dat hyaluron het vochtgehalte van de huid (in het gezicht en op het lichaam) duidelijk kan verhogen, wat vooral nuttig is voor mensen met een chronisch droge huid[8]. In een onderzoek uit 2017 kon hyaluronzuur (120 mg per dag) zelfs kraaienpootjes (rimpels bij de ooghoeken) verminderen. In de studie namen in totaal 60 proefpersonen (22 tot 59 jaar) gedurende 12 weken dagelijks 120 mg hyaluronzuur in capsulevorm in. De vergelijkingsgroep kreeg een placebo toegediend. Tijdens het onderzoek nam de rimpeldiepte in de hyaluronzuurgroep al na 8 weken significant af. In de placebogroep werd daarentegen geen verandering vastgesteld[9]. Hyaluronzuur is niet zonder reden een geliefde voedingsstof in de beautybranche. 

Veganistisch hyaluron 

Gewoonlijk wordt hyaluronzuur gewonnen uit dierlijke grondstoffen zoals hanenkammen. Hier kan het snel tot allergische reacties komen, bijvoorbeeld wanneer er een allergie voor vogeleiwitten bestaat. Bovendien gaat het niet om een veganistische bron. Daarom zou erop gelet moeten worden dat het om een veganistische formulering gaat. Die wordt in de regel door fermentatie gewonnen!

2. Co-enzym Q10 als belangrijke energiedrager

Co-enzym Q10  krijgt zowel op gezondheids- als op beautygebied steeds meer aandacht.

Het behoort tot de vitaminoïden, die in het lichaam vergelijkbare functies vervullen als vitaminen en zelfstandig door het organisme worden aangemaakt. In zijn moleculaire structuur is het verwant aan de vitaminen E en K en het wordt al lang als toevoeging in huidcrèmes en verschillende verzorgingsproducten gebruikt. Het ook als ubiquinon bekende molecuul is een onmisbaar bestanddeel van de celademhaling en dient als invloedrijk antioxidant voor ons lichaam. Het wordt door het organisme zelfstandig gevormd en is in bijna al onze lichaamscellen aanwezig, met uitzondering van de rode bloedcellen. Daarom is ubiquinon ook afgeleid van het Latijnse woord „ubique” = „overal”. 

Voorkomen van Q10

De grootste Q10-concentratie is te vinden in de mitochondriën, de energiecentrales van onze cellen en is daar onmisbaar voor de plaatsvindende  celademhaling . Bovendien wordt daar ca. 90% tot 95% van het totale adenosinetrifosfaat (ATP) gevormd. ATP is de universele energiedrager van onze cellen en dus ook van ons lichaam. Daarom vertonen de organen met de hoogste energiebehoefte, zoals hart, longen, lever en zenuwweefsel, ook de hoogste Q10-concentratie. Ook is de voedingsstof aanwezig in  levensmiddelen  zoals broccoli, maar slechts in zeer geringe hoeveelheid van ca. 0,9 mg per 100 g.

Afname van de lichaamseigen productie op oudere leeftijd 

Een probleem dat met het natuurlijke verouderingsproces gepaard gaat: de lichaamseigen vorming van  co-enzym Q10  gaat vanaf ongeveer het 20e levensjaar gestaag achteruit. Zo ligt het voedingsstofgehalte in het hartweefsel bij mensen tussen 77 en 81 jaar nog maar op 43% van wat er in vergelijking bij 19- tot 21-jarigen te vinden is[10].

Op jonge leeftijd produceert het lichaam de voedingsstof zelf in voldoende mate. De eigen productie kan echter door ziekte, stress, medicijngebruik of een verstoring van de lichaamseigen synthese worden beperkt en deels niet meer volstaan om een optimale werking van de lichaamseigen processen te waarborgen. Ook een onevenwichtig voedingspatroon kan de lichaamseigen productie beperken, omdat belangrijke vitaminen en mineralen ontbreken die voor de  Q10 -productie nodig zijn. Daarom raden deskundigen aan preventief te handelen.

Veelzijdig gebruik bij sporters

Naast een evenwichtig voedingspatroon ondersteunt ook de juiste mate van beweging de eigen productie. Sportbeoefening is weliswaar essentieel voor een gezond lichaam, maar topsporters kunnen snel aan een overmaat aan  oxidatieve stress  worden blootgesteld. Daarom zoeken veel atleten naar een legale weg om dit tegen te gaan. Een studie heeft aangetoond dat de inname van Q10 tijdens de training oxidatieve stress en ontstekingen kan verminderen[11]. Dit verklaart ook waarom het door talrijke sporters wordt gebruikt om prestaties te verbeteren. Want  Q10  is geen dopingmiddel!

Stop van de huidveroudering

De huid is een orgaan dat haar toestand door vernieuwingsprocessen voortdurend verandert. De energiebehoefte van de daarvoor verantwoordelijke cellen wordt gedekt via de mitochondriale ademhaling, door ATP. Hierbij ontstaan onvermijdelijk reactieve zuurstofspecies (ROS) als bijproducten. Deze verstoren de structuren van de cellen en macromoleculen wanneer ze niet voldoende door antioxidatieve systemen kunnen worden gebufferd. De oxidatieve schade die door de mitochondriale ROS-productie wordt veroorzaakt, is geïdentificeerd als moleculaire basis voor meerdere ziekelijke veranderingen, zoals versnelde veroudering en kanker.

Tijdens de leeftijdsgebonden en door uv-straling veroorzaakte huidveroudering zijn de mitochondriën de primair getroffen organellen. Studies onderbouwen in toenemende mate de aanname dat er een nauw verband bestaat tussen de gezondheid van de mitochondriën en de huid. Vermoed wordt dat het positieve effect van gezonde mitochondriën op de huid ofwel is terug te voeren op een toereikende ATP-productie ofwel op de voldoende bescherming tegen vrije radicalen. Er zijn talrijke bioactieve verbindingen geïdentificeerd die de mitochondriale functies verbeteren en die effectief zijn gebleken bij verouderde en zieke huid. Dit trekt steeds weer de aandacht van medici en experts uit het beautysegment[12]. Zoals al vermeld speelt Q10 een centrale rol bij de cellulaire energievoorziening in de mitochondriën, omdat het in de ademhalingsketen als elektronenoverdrager fungeert. Bovendien werkt Q10, net als alfa-tocoferol (vitamine E), als antioxidatief beschermsysteem. Vooral in de stofwisselingsactieve mitochondriën ontstaan in grote mate reactieve zuurstofverbindingen (radicalen), waardoor de antioxidatieve beschermfunctie door Q10 hier bijzonder belangrijk is[13].

Studie bewijst de rimpelvermindering

Er werd vastgesteld dat Q10 werkzaam is tegen UVA-gemedieerde oxidatieve stress in menselijke keratinocyten (cellen van de opperhuid), met betrekking tot het voorkomen van oxidatieve DNA-schade. Ook zijn er aanwijzingen dat Q10 kan helpen de door zonlicht veroorzaakte huidveroudering tegen te gaan[14].

Verder werd in een placebogecontroleerde dubbelblinde studie aan in totaal 33 gezonde proefpersonen gedurende 12 weken dagelijks 50 en 150 mg Q10 (in een vorm met verhoogde biobeschikbaarheid) toegediend. Bij de vakkundige beoordeling van de rimpels werd waargenomen dat ze werden verminderd en dat de  huidgladheid, microreliëfs en de huidstevigheid werden verbeterd . Bovendien ondersteunde de Q10-inname de huid om de seizoensgebonden veranderingen van de visco-elasticiteit in de winter te verminderen. Terwijl de  verbetering van de rimpels  in de omgeving van de oogkas voor beide Q10-groepen vergelijkbaar was, werd in de groep met 150 mg een extra verbetering van de rimpels in andere gezichtspartijen (nasolabiale plooien, mondhoekrimpels en bovenste radiale lippenrimpels) waargenomen. In de 50 mg-testgroep en de placebogroep was er geen significante verandering van deze rimpels. Het experiment is vanwege de kleine testgroep weliswaar nog geen definitief bewijs dat de inname van Q10 een beter huidbeeld oplevert. Toch is dit al een aanwijzing dat Q10 kan bijdragen aan het verbeteren van het uiterlijk van de huid[15].

3. Het meesterantioxidant glutathion

De lichaamseigen stof is in bijna al onze cellen aanwezig en is bovendien een  levensbelangrijk en zeer krachtig lichaamseigen antioxidant. Omdat glutathion (in gereduceerde vorm) zo'n krachtige redoxbuffer is, die zowel binnen in de cel ons DNA en cellipiden als eiwitten tegen vrije radicalen beschermt, wordt het ook wel meesterantioxidant genoemd. Door zijn sterke  antioxidatieve werking  ondersteunt het bovendien het behoud van de  vitamine C - en E-voorraad in het lichaam[16]. Het menselijk organisme maakt dit zwavelhoudende tripeptide uit glutaminezuur, cysteïne en glycine zelfstandig aan in ons ontgiftingsorgaan, de lever.

Daarnaast kan de lichaamseigen stof ook via de voeding worden opgenomen, bijvoorbeeld via vlees, gevogelte, vis, vers fruit en groenten. Er zijn echter geen referentiewaarden voor de exacte biobeschikbaarheid, oftewel de opname in het lichaam, van het in levensmiddelen aanwezige glutathion. De  aanbevolen dagelijkse hoeveelheid  ligt in de VS tussen 3 mg en bijna 250 mg per dag. Gemiddeld nemen de meeste mensen echter maar zo'n 50 tot 60 mg via de voeding op[17][18]. 

Invloed op talrijke lichaamsfuncties

Glutathion is bovendien een belangrijk bestanddeel voor de  biotransformatie. In dit proces worden niet-uitscheidbare stoffen gebonden en wateroplosbaar gemaakt om ze vervolgens via de nieren te kunnen uitscheiden. De biotransformatie verwijdert onder meer xenobiotica (lichaamsvreemde synthetische verbindingen zoals pesticiden en geneesmiddelen) en zware metalen. Ook al produceert het lichaam glutathion zelfstandig in de lever, het kan door sterke oxidatieve stress of andere belastingen voor het lichaam moeilijk zijn een  gezond niveau  in stand te houden.

Glutathion in de strijd tegen het verouderingsproces

Ook de leeftijd is een factor die de glutathionspiegel massief beïnvloedt. In de regel begint de glutathionstatus bij de mens vanaf ongeveer 45-jarige leeftijd te verslechteren en daalt na het 60e levensjaar door de leeftijdsgebonden  afnemende eigen synthese  bijzonder snel[19][20]. Het  verlies van de beschermfunctie  van glutathion verhoogt onvermijdelijk de oxidatieve stress, wat op zijn beurt negatief kan uitwerken op het verouderingsproces. Op basis van de actuele onderzoeksresultaten wordt aangenomen dat de glutathionspiegel in het lichaam een doorslaggevende invloed heeft op de veroudering[21].

Studies bewijzen de werkzaamheid

Een studie uit Denemarken, waarin de glutathionspiegel van personen tussen 60 en 79 jaar werd vergeleken met die van mensen tussen 100 en 106 jaar, bracht een verbazingwekkend resultaat: er werd vastgesteld dat de glutathionspiegel van de groep 100-plussers duidelijk hoger was dan die van de jongere vergelijkingsgroep. De 100-jarigen die de beste gezondheidstoestand vertoonden, hadden eveneens de hoogste glutathionspiegel[22]. Of nu genetische factoren dan wel de milieu-invloeden hierbij de doorslaggevende rol speelden, werd weliswaar niet opgehelderd, maar het  belang van de glutathionspiegel voor de gezondheid werd geïllustreerd.

Natuurlijke bescherming tegen vrije radicalen

Met betrekking tot de  huideffecten  door een aanvullende glutathioninname is tot nu toe weinig onderzoek gedaan. Toch zijn er al eerste aanwijzingen: een gerandomiseerde, placebogecontroleerde dubbelblinde studie van 12 weken laat zien dat al 250 mg glutathion per dag  positieve effecten op de huid  hebben. Zo vertoonde de glutathiongroep een tendens naar een  verhoogde huidelasticiteit  in vergelijking met de placebogroep. Ook een vermindering van de rimpels kon in de glutathiongroep worden vastgesteld[23]. Daarom worden momenteel verdere studies ter onderbouwing uitgevoerd. Wat echter vaststaat: glutathion dient als belangrijke bescherming tegen vrije radicalen en oxidatieve stress en heeft op verschillende niveaus een positieve invloed op het menselijk lichaam.

4. Conclusie

Hyaluronzuur, Q10  maar ook het sterke antioxidant glutathion hebben allemaal talrijke positieve invloeden op het menselijk lichaam. In de  strijd tegen de celveroudering en anti-aging  dienen ze als ware helden onder de voedingssupplementen en laten ze je huid stralen.

Want laten we eerlijk zijn: wensen we niet allemaal een gezonde, frisse en jeugdige uitstraling?

Bronnen

1 https://www.hindawi.com/journals/tswj/2012/167928/

2 https://nutritionj.biomedcentral.com/articles/10.1186/1475-2891-13-70?_ke=