Hierna gaat het erom waarom je bloed zo belangrijk is. Wat gebeurt er als het bloed zijn taken niet goed kan vervullen?

8% van het menselijk lichaam bestaat uit bloed en verbindt alle orgaansystemen met elkaar. Het vervult daarbij verschillende levensbelangrijke functies:

De hoofdfuncties van het bloed

Transport: bloed transporteert onder meer zuurstof, voedingsstoffen en afvalstoffen naar en van de cellen

Verbinding: bloed verbindt verschillende organen en weefsels via het bloedsomloopstelsel

Communicatie: het draagt hormonen en signalen over die belangrijk zijn voor de regulering van verschillende lichaamsfuncties

pH-waarde: bloed helpt de pH-waarde in het lichaam stabiel te houden

Immuunsysteem: het bloed bevat immuuncellen en antilichamen die zorgen voor de afweer tegen ziekteverwekkers en voor immuunbewaking

Zonder bloed zou ons lichaam geen kans hebben verschillende, specifieke taken over verschillende organen te verdelen.

Zonder het bloed zou de zuurstof niet van de longen naar de hersenen of naar de benen kunnen worden getransporteerd. Immuuncellen zouden niet in staat zijn ziekteverwekkers in een wond te bestrijden. Ook de systemische pH-waarde van 7,4, die voor de meeste enzymreacties essentieel is, zou zonder het bicarbonaatbuffersysteem in het bloed niet stabiel kunnen worden gehouden.

Al deze levensbelangrijke functies worden door het bloed mogelijk gemaakt.

Wat is plasma precies?

Plasma is het vloeibare bestanddeel van het bloed dat overblijft wanneer alle cellen (ook hematocriet genoemd) zijn verwijderd.

Hier vinden we:

• elektrolyten (verschillende minerale ionen)
• eiwitten
• voedingsstoffen uit de voeding
• stofwisselingsproducten
• signaalmoleculen
• organische zuren
• immuunmoleculen zoals antilichamen

Stel je voor dat je alle vissen uit een rivier zou halen. Wat er dan overblijft, is het water met alle stoffen die het meevoert. Zo ongeveer is het met het plasma: het is het vloeibare deel van het bloed dat alles transporteert wat niet tot de bloedcellen behoort. Plasma heeft bovendien het vermogen te stollen.

Serum is wat overblijft wanneer het plasma is gestold. Verder is het bijna identiek aan plasma.

IJzer en zuurstof: een levensbelangrijke verbinding

IJzer  is een wezenlijk bestanddeel van de rode bloedkleurstof hemoglobine, die in de rode bloedcellen, ook erytrocyten genoemd, zit. Hemoglobine maakt het transport van zuurstof mogelijk, dat van doorslaggevend belang is voor de energieproductie in onze cellen .

Wanneer erytrocyten door de longcapillairen stromen,  nemen ze zuurstof op die uit de lucht in onze longen komt. Tegelijk geven ze het koolstofdioxide (CO2) af. Door de pompkracht van het hart komen deze zuurstofrijke cellen in de bloedsomloop.

Nu begint het eigenlijk opmerkelijke: het hart pompt de zuurstofrijke bloedcellen door het lichaam, zodat de zuurstof alle weefsels en organen bereikt. Deze zuurstof is nodig om de mitochondriën in onze cellen energie te laten produceren. Aan het einde van dit proces wordt zuurstof in water omgezet en komt daarbij de benodigde energie vrij.

Wat heb je nodig om het zuurstoftransport te laten werken?

Nieuwe erytrocyten kunnen alleen efficiënt worden gevormd als er voldoende  ijzer  aanwezig is . Bij een tekort kan een ijzerafhankelijke bloedarmoede ontstaan. Als het ons aan ijzer ontbreekt, wordt zuurstof in het bloed onvoldoende getransporteerd en bereikt niet alle weefsels voor de energiewinning. Het gevolg is vermoeidheid.

Ook vitamine B12 helpt bij de vorming van de rode bloedcellen. Ze komt niet in planten voor. Bij een veganistisch voedingspatroon wordt daarom niet voldoende vitamine B12 opgenomen; er zou dus extra vitamine B12 moeten worden toegevoegd.

Vitamine C zorgt voor gezonde bloedvaten en vitamine K en calcium voor een gezonde bloedstolling.

Vitamine B2 en B6

behouden de gezondheid van de rode bloedcellen.

Wat beïnvloedt mijn ijzeropname? Mogelijke tekorten zouden door regelmatige bloedonderzoeken

moeten worden gecontroleerd.

Een verlaagde calorie-inname gaat bijna altijd samen met een over het geheel genomen lagere ijzerinname. Vooral bij mensen op dieet kan daardoor gemakkelijk een ijzertekort ontstaan. Vitamine C

ondersteunt de ijzeropname en zou daarom in voldoende mate moeten worden aangevoerd.

Wat is vitamine B12 en hoe ontstaat een B12-tekort? B12 is betrokken bij de vorming van de rode bloedcellen . Een tekort kan bloedarmoede veroorzaken . In dat geval worden er niet genoeg bloedcellen gevormd en wordt .

te weinig zuurstof getransporteerd Te weinig  vitamine B12 is in de regel toe te schrijven aan een onvoldoende opname via de voeding, permanente lichamelijke of geestelijke stress en een voortdurend actief immuunsysteem

.

Bovendien kunnen ontstekingen in de darm de opname van B12 blokkeren.

Bloedarmoede: meer dan alleen te weinig bloed Bloedarmoede betekent dat het ons aan bloed ontbreekt: aan bloedvolume, erytrocyten of hemoglobine. Dit kan leiden tot een aanzienlijke terugval in prestaties en een verminderde concentratie. Symptomen zoals vermoeidheid, uitputting en concentratieproblemen¹.

zijn veelvoorkomende gevolgen Vooral bij een verhoogde energiebehoefte, zoals bij duurtraining, is een optimaal zuurstoftransport naar de spieren doorslaggevend. Dit kan worden gewaarborgd door een gezond bloedvolume en een evenwichtige bloedsamenstelling

.

Gezond bloed en duursporters

De Canadese triatlete Paula Findlay won 5 internationale triatlonwedstrijden voordat ze deelnam aan de Olympische Spelen van 2012 in Londen. Daar kwam ze echter als laatste over de finish. Later verklaarde Findlay dat haar benen en energie

haar tijdens het lopen in de steek hadden gelaten [2].

Wat was er gebeurd? Kort na de Spelen werd bij haar een verwoestend ijzertekort en een daaruit voortvloeiende bloedarmoede vastgesteld. Deze bloedarmoede verklaarde de inzinking van de sportster en het belang van een goed functionerend bloedsysteem. Omdat het bloedvolume van sporters groter is dan dat van niet-sporters, is een toereikend aantal functionerende rode bloedcellen

essentieel voor het prestatievermogen. Een toereikende ijzervoorziening is daarbij bijzonder belangrijk, omdat ijzer een wezenlijk bestanddeel is van het hemoglobine in de rode bloedcellen.Zonder genoeg ijzer kan snel bloedarmoede ontstaan

, wat het vermogen van het bloed om zuurstof te transporteren aantast en de lichamelijke prestaties aanzienlijk beperkt.

Uit het onderzoek: bloed en sportprestaties Bij sport en de daarmee samenhangende verhoogde lichamelijke belasting is het belangrijk dat het lichaam, met name de spieren, optimaal van zuurstof wordt voorzien

om energie efficiënt te benutten. Bij sporters neemt bovendien het bloedvolume en daarmee het aantal rode bloedcellen (erytrocyten) tot 60% toe [3], om de inspanning beter te compenseren. Deze aanpassing zorgt ervoor dat de spieren van voldoende zuurstof worden voorzien

, wat doorslaggevend is voor het prestatievermogen en het herstel.

• Waarom hebben sporters een groter bloedvolume nodig?
• meer bloed en meer zuurstof in alle weefsels
• beter warmtemanagement

verhoging van de totale duurprestatie [4]

• Zijn vrouwelijke duursporters een risicogroep voor bloedarmoede? lage ijzeropname
• [5]
• bloedverlies door de maandelijkse menstruatie
• het knappen van kleine bloedvaten door hoge lichamelijke belasting 

overmatig zweten

Intensieve training leidt ook tot ijzertekort wanneer die door ongetrainde personen wordt uitgevoerd [6]. Een ontoereikende vitamine B12-status kan leiden tot pernicieuze anemie, die wordt veroorzaakt door een tekort aan cobalamine. Studies hebben aangetoond dat oraal toegediende vitamine B12-preparaten net zo werkzaam kunnen zijn als intraveneus toegediend cobalamine, mits het aanwezig is in een dosering van minstens 1000 mcg/dag of een hogere biobeschikbaarheid  heeft, bv. door een  liposomale formulering.

[7]

• Deze factoren kunnen bloedarmoede in de hand werken:
• menstruatie
• verwondingen met bloedverlies
• extreme belasting
• marathon: bloedverlies via het spijsverteringskanaal, urine en voetblessures
• veganistisch voedingspatroon zonder aanvullende suppletie

groei bij jonge sporters

Al met al moet er bij lichamelijke inspanning op worden gelet dat een toereikende voorziening met ijzer en vitamine B12 is gewaarborgd. Bloedarmoede, die de energieproductie aanzienlijk aantast, zou vroegtijdig moeten worden herkend en professioneel behandeld. Regelmatige bloedonderzoeken en gezonde voeding zijn daarom essentieel om de gezondheid en het prestatievermogen van het bloed te behouden.

Bronnen