Wat kom je in deze gids te weten?

1. Herkomst en geschiedenis van de nachtschadeplant

Ashwagandha  (Withania Somnifera) behoort tot de familie van de nachtschadeachtigen en is al meer dan 3000 jaar een van de belangrijkste geneeskrachtige planten van de ayurveda [1]. De plantenstof wordt ook Indiase ginseng genoemd, want net zoals ginseng in China wordt ashwagandha in India gebruikt om een breed scala aan klachten, zoals stressgerelateerde slaapstoornissen, te behandelen.

De naam ashwagandha komt oorspronkelijk uit het Sanskriet (Oudindisch). In Europa wordt de voedingsstof ook winterkers of slaapbes genoemd. Ashwagandha is zowel in Azië als in Zuid-Europa en bijna heel Afrika wijdverbreid. De kleine, struikachtige plant draagt rode bessen die in hun uiterlijk sterk aan physalis doen denken.

De bessen van de geneeskrachtige plant worden in de geneeskunde echter niet gebruikt en zouden ook niet gegeten moeten worden. Niet voor niets wordt de plant daarom ook giftige stekelbes genoemd. 

Traditioneel worden in de ayurveda vooral de wortels gebruikt. Dit heeft als reden dat de belangrijkste werkstof, de withanoliden, daar het hoogst geconcentreerd is. Bovendien bevatten de wortels in tegenstelling tot de bladeren geen ongewenste stoffen [2,3]. 

2. Adaptogenen voor het lichaamsbrede evenwicht

Een adaptogeen is de aanduiding voor een secundaire plantenstof die helpt zich aan te passen aan verhoogde lichamelijke en emotionele stresssituaties. Zulke adaptogenen werden in 1947 voor het eerst gericht onderzocht door de Sovjet-farmacoloog Nikolaj Vasiljevitsj Lazarev [4,5]. Adaptogenen kunnen de belastings- en stressbestendigheid tegen verschillende factoren verhogen.

Daartoe behoren onder meer extreme milieufactoren zoals sterke kou of hitte en biologische en chemische schadelijke stoffen. Psychologische invloeden zoals stress, angst en depressies en lichamelijke belasting door sport worden gereguleerd. En niet alleen dat: adaptogenen helpen zelfs om langetermijnschade van chronische stress tegen te gaan [6,7,8,9].

3. De werking van ashwagandha

De werking van de plantenstof berust geenszins op het sederen van het lichaam. Het gaat er veeleer om het verloren gegane evenwicht te herstellen.

Ashwagandha tegen stress

Ashwagandha  is het populairste adaptogeen dat bij stress en slaapproblemen wordt ingezet en al in talrijke studies is getest. Vooral bij ernstige en langdurige slaapproblemen kan de werkstof verbetering brengen en ook bij depressies positief ondersteunen. Bij acute stress verlaagt de plantenstof aantoonbaar het niveau van het stresshormoon cortisol [10].

Ashwagandha en sport

Ook sporters kunnen van de inname profiteren. Ashwagandha verhoogt de kracht, maar ook het mannelijke geslachtshormoon testosteron. Dit bevordert op zijn beurt de spieropbouw. Door een verhoogde stress daalt het testosteronniveau gewoonlijk in het lichaam.

Ashwagandha en schildklier

Bovendien heeft ashwagandha een positieve invloed bij schildklierklachten, omdat de plantenstof het evenwicht van de schildklierhormonen herstelt [11].

4. Wat is stress eigenlijk?

Laten we eerst verduidelijken wat stress betekent:

„Onder stress (...) verstaat men een lichamelijke en psychische reactie van een mens op een als niet-beheersbaar ervaren situatie. Deze stressreactie kan door een groot aantal factoren worden uitgelokt, zoals tijdsdruk of tijdgebrek, sociale conflicten, een verstoord bedrijfsklimaat, inadequaat leidinggevend gedrag van leidinggevenden, maar ook persoonlijke of familiale problemen.” [12]

Evolutionair bezien vormt stress een belangrijk overlevingsmechanisme , namelijk de zogenoemde fight-or-flight-reactie (vecht-of-vluchtreactie). Stress overspoelt het lichaam in gevaarlijke situaties met stresshormonen zoals adrenaline om het op de vlucht voor te bereiden. Vroeger ging het om leven en dood, toen onze voorouders nog aan wilde dieren of andere gevaren moesten ontkomen. Dit ooit voordeel, dat ons het overleven verzekerde, vormt in de moderne wereld echter meestal een nadeel.

Tegenwoordig ontstaat stress door tijdsdruk, volle agenda's, deadlines, verkeerschaos en veel oorzaken waaraan we in het dagelijks leven niet kunnen ontsnappen. Vaak ontstaat een chronische stress die ons hormoonsysteem uit balans brengt. Het niveau van het stresshormoon cortisol stijgt, waardoor de werking van ons immuunsysteem afneemt, dat wil zeggen dat we vatbaarder zijn voor ziekten.

Een langdurig verhoogde cortisol- oftewel stressspiegel kan bij het mannelijke geslacht onder meer het geslachtshormoon testosteron verlagen en bij de vrouw een oestrogeendaling veroorzaken. Eveneens bevordert het overgewicht en zelfs slaapproblemen kunnen als gevolg optreden. Te weinig slaap verzwakt op zijn beurt het immuunsysteem en bevordert depressies. Geen wonder dat stress de hoofdoorzaak is van de meeste ziekteverzuimen in bedrijven [13,14,15,16].

5. Studies tonen aan: ashwagandha als middel tegen stress en depressies

In een gerandomiseerde, placebogecontroleerde dubbelblinde studie werd het ashwagandha-extract onderzocht op zijn werkzaamheid voor de vermindering van stress en angsttoestanden bij volwassenen. Een testgroep van 64 gezonde volwassenen kreeg hiervoor tweemaal per dag een dosis van 300 mg van de plantenstof. De vergelijkingsgroep kreeg een placebo toegediend. Beide groepen werden gedurende acht weken onderzocht. De resultaten zijn verbazingwekkend!

De ashwagandhagroep had een significante vermindering op de schalen voor stressbeoordeling.

Zo is het niveau van het stresshormoon cortisol gemiddeld met meer dan 27% gedaald. De PSS-score (Perceived Stress Scale), oftewel de schaal voor waargenomen stress, werd met 44% verminderd.

Bovendien moesten de studiedeelnemers een zelfrapportagevragenlijst invullen die als screeningsinstrument voor het psychisch welbevinden werd gebruikt. Daarbij werden aspecten zoals lichamelijke symptomen, zware depressies, sociale disfunctie en angsttoestanden en slapeloosheid gemeten. Conclusie: alle invloedsfactoren konden met 73% worden verlaagd. Het punt zware depressie kende met 79,3% de sterkste daling. Ook bij de DASS-waarden (depressie-angst-stress) werd een daling van meer dan 70% vastgesteld.

De resultaten van deze studie maken duidelijk dat het ashwagandha-extract de stressbestendigheid verhoogt en daardoor de zelf ingeschatte levenskwaliteit verbetert [17]. 

Liposomale ashwagandha

ActiNovo ashwagandha wordt uitsluitend uit de hoogwaardige ashwagandhawortel geëxtraheerd. Het is veganistisch, geschikt voor allergiepatiënten en de perfecte ondersteuner voor meer evenwicht in het dagelijks leven

6. De slaapbes voor verkwikkende nachten

Zoals hierboven al vermeld, heeft de kalmerende plantenstof een grote invloed op de nachtelijke rusttijd. Ook klinisch onderzoek bevestigt dat!

In een 8 weken durende ashwagandhastudie zijn de slaapparameters bij proefpersonen met een ashwagandha-inname duidelijk verbeterd. Een verbeterde rusttijd werd gemeten bij zowel gezonde personen als personen met al bestaande slaapproblemen.

Bij de studiedeelnemers die vooraf aan slapeloosheid leden, werd zowel de slaapkwaliteit als de daarmee samenhangende geestelijke alertheid significant verhoogd [18].

7. Mentale prestatieverbetering door ashwagandha

Ashwagandha  wordt in de traditionele ayurvedische geneeskunde al lang ingezet ter verbetering van het geheugen en van de cognitieve vermogens . Omdat een afname van de cognitieve vermogens vaak samenhangt met het verouderingsproces, heeft een pilotstudie de invloed van ashwagandha onderzocht.

Hierbij werd de verbetering van het geheugen onderzocht bij volwassenen met een lichte cognitieve stoornis. 50 volwassenen kregen 8 weken lang ofwel een ashwagandhawortelextract (2x daags 300 mg) ofwel een placebo.

Aan het einde van de studie vertoonde de ashwagandha-testgroep een significante verbetering zowel in het onmiddellijke als in het algemene geheugen. Bovendien werd ook de verbetering van de geestelijke functies, de aanhoudende aandacht en de informatieverwerkingssnelheid gemeten [19].

8. De natuurlijke doping voor de spieropbouw

Een andere studie onderzocht de invloed van de plantenstof op de spiermassa, de spierkracht, het herstel van spierblessures, en het testosteronniveau. Hiervoor werden 57 mannelijke proefpersonen (18 tot 50 jaar oud), die eerder geen tot weinig ervaring met weerstandstraining hadden, in behandel- en placebogroepen ingedeeld. De proefpersonen van de behandelgroep namen tweemaal daags 300 mg van het wortelextract in.

Na de uitgangsmetingen (status quo) volgden beide testgroepen 8 weken lang een weerstandstraining.

De spierkracht werd daarbij beoordeeld aan de hand van de maximale belasting bij één herhaling bij bankdrukken en bij beenstrekoefeningen. De testgroep die ashwagandha innam, vertoonde bij alle oefeningen een significant grotere toename van de spierkracht . Bij de bankdrukoefening lag de krachttoename bij de placebogroep gemiddeld op 26,4 kg. In de ashwagandhagroep op 46,0 kg! Bij de beenstrekoefening was het verschil eveneens duidelijk: de placebogroep kon 9,8 kg meer kracht zetten dan bij de eerste meting. De proefpersonen die de plantenstof innamen, konden ongeveer 14,5 kg meer tillen.

Ook de toename van de spieromvang was in de ashwagandhagroep significant hoger. Aan de armen had de placebogroep een toename van 5,3 cm2, de ashwagandhagroep een plus van 8,6 cm2.

Het spierherstel werd beoordeeld aan de hand van het serumcreatinekinaseniveau als marker voor spierblessures door de effecten van de training. In vergelijking met de placebodeelnemers vertoonden de deelnemers die ashwagandha kregen een significante vermindering van de door belasting veroorzaakte spierschade .

Ook de stijging van het testosteronniveau was in de ashwagandhagroep vijf keer hoger.

Eveneens bleek in de studie een afname van het lichaamsvetpercentage. De ashwagandhagroep verloor 3,5% lichaamsvet, terwijl bij de placebogroep slechts 1,5% verminderde [20].

9. Geneeskrachtige plant bevordert het evenwicht van de schildklier

Bij een traag werkende schildklier (hypothyreose) zijn de spiegels van de schildklierhormonen T3 en T4 in het lichaam verlaagd, terwijl de spiegel van het hormoon TSH is verhoogd. Daardoor wordt de stofwisseling in alle lichaamscellen verlaagd. Momenteel is ongeveer 1% van de bevolking daardoor getroffen! Een schildklieraandoening zonder duidelijke symptomen van een traag werkende schildklier (subklinische hypothyreose) komt echter al bij ongeveer 3 tot 8% van de wereldbevolking voor. In beide gevallen zijn de hormonen niet in evenwicht!

In een gerandomiseerde, placebogecontroleerde dubbelblinde studie werden de effecten van het ashwagandhawortelextract op de schildklier getest. 50 proefpersonen met een subklinische traag werkende schildklier in de leeftijd tussen 18 en 50 jaar werden 8 weken lang onderzocht. De ene testgroep nam dagelijks 600 mg van het wortelextract in, de andere groep slechts een placebo.

Conclusie: er bleek een significante daling van de  TSH-waarden in het bloedserum van de ashwagandhagroep zowel na 4 als na 8 weken. Bovendien stegen de waarden van de hormonen T3 en T4 al na 4 weken met 18,6% en 9,3%. Na 8 weken lag de stijging al op 41,5% en 19,6% [21].

10. Liposomale ashwagandha in vloeibare vorm

Zoals bij alle  ActiNovo-producten  is ook het productieproces van deze plantenstof volledig veganistisch.

Bovendien worden bij het ActiNovo-product uitsluitend de hoogwaardige wortelextracten gebruikt om de hoge productkwaliteit te waarborgen. Zo kan worden uitgesloten dat het werkingsspectrum wordt vervalst, omdat niet de bladeren met ongewenste stoffen worden gebruikt.

Het withanolidegehalte, oftewel de actieve werkstof van de plant, bedraagt bij de meeste gebruikelijke ashwagandhaproducten ongeveer 5%. Het door ActiNovo gebruikte extract bevat echter ongeveer 10% withanoliden en kan in de liposomale vorm een duidelijk effectievere positieve werking bereiken.

11. Ashwagandha-inname

Deskundigen bevelen aan de aanbevolen dosering bij ashwagandhaproducten niet te overschrijden. We raden elke eerste gebruiker aan de ashwagandha pas 's middags of 's avonds in te nemen, omdat het ontspannende effect soms zeer sterk kan werken. Bedenk: ieder mens reageert individueel!

Bronnen

[1] Bundesinstitut für Risikobewertung: Risikobewertung von Pflanzen und pflanzlichen Zubereitungen S.83 ISBN 3-938163-76-3