Wat kom je in deze gids te weten?

1. Wat is een allergie?

2. Welke stoffen veroorzaken allergieën?

3. Waarom krijgen we allergieën?

4. Wat kan het risico op een allergie verlagen?

5. Hoe ziet een behandeling eruit?

1. Wat is een allergie?

Een allergie is een overmatige, ziekelijke afweerreactie van ons immuunsysteem tegenover normaal gesproken onschadelijke stoffen. De als antigenen aangeduide stoffen (meestal polypeptiden of eiwitten) kunnen zich binden aan antilichamen (door het immuunsysteem gevormde eiwitmoleculen ter bestrijding van ziekteverwekkers) en bepaalde receptoren en zo een overreactie van het immuunsysteem veroorzaken.

Hierbij onderscheidt men enerzijds het directe type, waarbij de symptomen meteen na contact met het allergeen optreden, zoals de onmiddellijke reactie op pollenvlucht. Anderzijds is er het late type, waarvan de symptomen zich pas na ongeveer 12 uur laten voelen. De allergische reactie kan worden uitgelokt door huidcontact, inademing, voedselinname of een injectie. Door deze aanleidingen kunnen zich verschillende symptomen uiten, die ofwel plaatselijk begrensd zijn ofwel over het hele lichaam optreden.[1] Tot de symptomen behoren onder meer een rode en jeukende huid, die tot hevige uitslag kan leiden. Ook een loopneus, niesdrang, gezwollen ogen, hoesten, allergisch astma en gezwollen slijmvliezen kunnen optreden. In zeldzame gevallen treden ook hoofdpijn en vermoeidheid op en in het ergste geval kan een anafylactische shock (levensbedreigende toestand) optreden.[2] Omdat elk mens een individuele vorm van allergie en verschillend sterke reacties heeft, ondervinden allergiepatiënten vaak hinder in het dagelijks leven.

2. Welke stoffen veroorzaken allergieën?

In principe kan elke stof de oorzaak zijn van een allergische reactie. In extreem zeldzame gevallen kunnen mensen zelfs allergisch reageren op water.[3] Bij voedselallergieën zijn er echter 14 levensmiddelen die de meest voorkomende allergenen vormen. Dat zijn eieren, pinda's, vis, schaaldieren, glutenbevattende granen, noten, weekdieren, soja, lupine, sesamzaad, mosterd, selderij, koemelk, zwaveldioxide en sulfieten.[4] Ook sieraden (nikkel), textiel, desinfectiemiddelen, dieren, latexproducten, medicijnen en veel andere stoffen kunnen allergische reacties veroorzaken.[5] De genoemde allergenen bieden in de meeste gevallen de mogelijkheid om ze te vermijden. Dat is bij de zogenoemde inhalatieallergenen, die vooral in het voorjaar optreden, helaas niet mogelijk.

Tot deze allergenen behoren pollen van bomen, grassen en kruiden, maar ook huisstof, sporen van schimmels en dierenharen.[6] Bij de pollenallergie (in de volksmond hooikoorts) is nog niet volledig onderzocht welke oorzaken de allergische reacties uitlokken. Bepaalde eiwitten gelden als hoofdveroorzakers. Zo bevat berkenpollen bijvoorbeeld een eiwit dat de pollenkorrel tegen bacteriën beschermt. Dit eiwit zit ook in levensmiddelen zoals appels, wortels en noten.[7] Reageert het lichaam daar allergisch op (zoals bij 70% van de berkenpollenallergiepatiënten), dan spreekt men van een kruisallergie. Komen de in hun functie foutieve antilichamen voor de afweer van endoparasieten nu in contact met deze eiwitten, dan wordt door verschillende lichaamseigen stoffen, waaronder histamine (weefselhormoon en neurotransmitter), een ontstekingsreactie opgeroepen. Daardoor kunnen de huid, slijmvliezen en luchtwegen reageren met roodheid, jeuk, zwelling en verhoogde slijmafscheiding.

3. Waarom krijgen we allergieën?

Tot op heden zijn de precieze oorzaken voor het ontstaan van allergieën nog niet volledig onderzocht. Vast staat: de actuele toestand van het immuunsysteem speelt een doorslaggevende rol. Die wordt vooral door twee factoren bepaald: 

• Enerzijds hebben de genetische aanleg en de milieu-invloeden waaraan we vanaf onze geboorte worden blootgesteld, een grote invloed. Al de geboorte zelf werkt in op onze afweer. Bij een natuurlijke bevalling wordt het immuunsysteem van de pasgeborene direct in het geboortekanaal door de invloed van bacteriën getraind.[8] Ook of melkpoeder of moedermelk de baby in de eerste maanden voedt, heeft invloed. Moedermelk kan vanwege haar unieke samenstelling niet gelijkwaardig door melkpoeder worden vervangen!

• Verder worden verschillende stoffen zoals levensmiddelenadditieven, antibiotica, pesticiden, weekmakers uit kunststoffen, luchtvervuiling en veel andere factoren ervan verdacht betrokken te zijn bij het ontstaan van allergieën.

4. Wat kan het risico op een allergie verlagen?

Om het ontstaan of het versterken van bestaande allergieën te voorkomen, zou de gifbelasting in het dagelijks leven verminderd moeten worden. Daarvoor is het aan te bevelen stoffen weg te laten die aantoonbaar allergieën kunnen uitlokken of daarvan zelfs maar verdacht worden. 

Daarom hebben we drie belangrijke tips:

Stof afnemen

Het huisstof dat in elke woonruimte aanwezig is, is een onderschat gevaar voor de gezondheid. Een eenvoudige en vooral gratis manier om allergieën te verlichten en te voorkomen: stof afnemen. Huisstof bevat onder meer mijten en hun uitwerpselen. Vooral de mijtenuitwerpselen bevatten allergieveroorzakende bestanddelen en kunnen bij huidcontact en inademen allergische symptomen oproepen. Alleen al een theelepel slaapkamerstof bevat gemiddeld zo'n 1000 mijten en 250.000 microscopisch kleine uitwerpselbolletjes.[9] Dit is echter niet het enige gevaar dat in huis op de loer ligt! Zo kunnen weekmakers uit kunststoffen, vlamvertragers en zelfs allang verboden houtverduurzamingsmiddelen zich in het huisstof ophopen.

Veel van deze stoffen zijn aantoonbaar kankerverwekkend of staan op zijn minst sterk onder verdenking! Sommige van deze stoffen kunnen zelfs ons hormoonsysteem in de war brengen. Vooral de combinatie van al deze aanwezige stoffen is zorgwekkend. Wordt het stof niet verwijderd, dan wordt het onvermijdelijk ingeademd. Daarom zouden vooral allergiepatiënten regelmatig stof moeten afnemen.[10][11][12] Vooral voor huisstofmijtallergiepatiënten is het daarom zinvol een stofzuiger met een goed stofterughoudend vermogen en een zogenoemd HEPA-filter te gebruiken.[13]

Aluminium vermijden

Een ander punt voor allergiepreventie is het vermijden van onnodige aluminiumbelasting. Het lichte metaal aluminium is in ons dagelijks leven alomtegenwoordig: het komt als spoorelement van nature voor in de aardkorst, water en voedsel en is nodig voor verschillende technische toepassingen. Dit van nature voorkomende aluminium vormt in deze vorm, net als bijvoorbeeld een fiets met aluminium frame, geen bedreiging voor mensen. Helaas zit aluminium in gemodificeerde vorm echter ook in sommige cosmeticaproducten, zoals deodorants. En ook levensmiddelen zoals kant-en-klare bakmixen, keukenzout en babyvoeding bevatten vaak een aandeel aluminium.

Als E-additieven worden aluminiumverbindingen onder meer gebruikt als kleurstof E173 (aluminium), stabilisator E520 (aluminiumsulfaat) en als antiklontermiddel E554 (aluminiumnatriumsilicaat). Deze stoffen zijn weliswaar als veilig aangemerkt, maar er zit een addertje onder het gras: organische zuren die in talrijke gerechten voorkomen, zoals citroenzuur, melkzuur en de smaakversterker glutamaat, kunnen de opname van het aluminium enorm verhogen, zodat er te veel in het lichaam komt.

En wat heeft dat alles nu met allergieën te maken? In dierproeven is gebleken dat bepaalde levensmiddelen samen met aluminiumhydroxide kunstmatig allergieën kunnen uitlokken [14][15][16]. Daarom ligt het vermoeden voor de hand dat aluminium ook bij mensen betrokken kan zijn bij het ontstaan van allergieën. Deskundigen bevelen daarom een natuurlijke voeding zonder onnodige additieven aan. Een gezond voedingspatroon met veel groenten en zo weinig mogelijk geïsoleerde suiker en additieven houdt bovendien de darmflora gezond, die eveneens een belangrijke rol speelt voor ons immuunsysteem!

Overdreven hygiëne verminderen

De lichaamsverzorging en het schoonmaken van keuken en woonruimte horen bij een goede basishygiëne. Maar ook van het goede kan er te veel zijn! Overdreven vaak schoonmaken en vooral desinfecteren binnen de eigen vier muren kan vooral bij kinderen een hoger risico op allergieën opleveren. De zogenoemde hygiënehypothese verklaart de snelle stijging van de frequentie van hooikoorts en astma in de geïndustrialiseerde landen. Ze berust op verschillende waarnemingen, onder meer dat kinderen die op boerderijen zijn opgegroeid, duidelijk minder vaak astma, hooikoorts of andere allergieën krijgen dan kinderen uit steden.

Volgens de hypothese is deze confrontatie met kiemen op jonge leeftijd een belangrijke training om een sterk immuunsysteem te ontwikkelen. Ook al beoordeelt de commissie milieugeneeskunde van het Robert Koch-Institut deze hypothese niet als voldoende zeker, toch wordt ze door veel artsen als sluitend beschouwd.

Daarom is het zinvol de juiste mate van hygiëne aan te houden en het desinfectiemiddel alleen te gebruiken wanneer het echt nodig is.[17][18] Dat betekent omgekeerd niet dat keukensponzen, handdoeken en dergelijke niet regelmatig vervangen zouden moeten worden! Het zou er veeleer toe moeten aanzetten schoonmaakmiddelen spaarzaam te gebruiken. Om alleen het huisstof te verwijderen, volstaat het afnemen met water volledig. Deskundigen bevelen ook aan schoonmaakmiddelen zonder toegevoegde geurstoffen te gebruiken, om de luchtwegen niet onnodig te prikkelen.

5. Wat kun je tegen een allergie doen?

Om van allergieën af te komen kan een medische behandeling in de vorm van hyposensibilisatie, ook desensibilisatie of allergievaccinatie genoemd, helpen. Hierbij wordt de patiënt gedurende een lange periode telkens opnieuw blootgesteld aan een zeer kleine hoeveelheid van het allergeen, om het optreden van de overdreven immuunreactie te beëindigen.

Dit type behandeling verloopt meestal over een aaneengesloten periode van 3 jaar en biedt bij pollen een succespercentage van 60-70%.[19] Voor een snellere verlichting kan naast een medicamenteuze behandeling ook het versterken van het immuunsysteem en het verminderen van de belasting nuttig zijn. Ook natuurlijke voedingssupplementen bieden het potentieel van snelle verlichting, en dat zonder jarenlange behandeling!

De natuurlijke behandeling 

Quercetine

Quercetine  is een van nature voorkomende secundaire plantenstof uit de groep van de flavonoïden. Ze dient planten om zich te beschermen tegen omgevingsomstandigheden, om bijvoorbeeld vraat, schade door uv-straling en andere invloeden te weerstaan. Deze veelbelovende voedingsstof met antioxidatieve werking krijgt ook steeds meer aandacht voor de behandeling van allergieën. Veel artsen zien in quercetine een veelbelovende voedingsstof om in de toekomst een natuurlijk alternatief voor het verlichten van allergiesymptomen te bieden. 

Studie bewijst de werkzaamheid

In een ander Japans onderzoek remde quercetine significant de antigeengestimuleerde histamineafgifte. De werking van quercetine was bij dezelfde concentratie bijna twee keer zo sterk als die van natriumcromoglicaat (gebruikelijk hooikoortsmiddel).

Daarom ligt het vermoeden voor de hand dat mensen die aan gezwollen slijmvliezen lijden, baat kunnen hebben bij quercetine.[21]

Toch is meer onderzoek nodig om de volledige allergieverlichting door quercetine aan te tonen. Vast staat: quercetine heeft volgens verschillende studies een positief effect op de stabilisatie van de afweercellen die verantwoordelijk zijn voor de afgifte van histamine. Histamine speelt een centrale rol bij allergische reacties. De afgifte van stoffen die voor de allergische reacties verantwoordelijk zijn, wordt verminderd en zowel de symptomen als de allergische reactie zelf vallen zwakker uit. Om het beste effect te bereiken, wordt aanbevolen quercetine preventief in te nemen, twee weken voor het begin van het allergieseizoen. Daarna kan de inname van de plantenstof tot het einde van het seizoen worden voortgezet.[22][23]

Vitamine C

Dat een toereikende  vitamine C -voorziening nodig is voor een normaal functionerend immuunsysteem, weten we al lang.[24] Daarom zou het niet eens tot een tekort mogen komen. Vooral bij lichamelijke en psychische stress en een verhoogde belasting van het immuunsysteem wordt vaak duidelijk meer vitamine C dan gebruikelijk verbruikt. Bovendien is gebleken dat een extra portie ook bij allergiepatiënten een waardevolle bijdrage kan leveren.

Onderzoekers ontdekten dat bij een lage C-bloedplasmaspiegel de histamineconcentratie in het bloed exponentieel stijgt. Een evenwichtige C-voorziening ligt gewoonlijk bij 0,5 tot 1,5 mg per 100 ml.[25] Daalt de ascorbinezuurspiegel echter onder 0,7 mg per 100 ml, dan treedt een hoogsignificante stijging van de bloedhistaminespiegel op, die allergieën bevordert.[26]

Een studie van de Universiteit Erlangen heeft bovendien laten zien dat de C-voorziening een wezenlijke invloed heeft op de serumhistamineconcentratie. In de studie kregen zowel patiënten met allergieën als patiënten met infectieziekten een hoge dosis vitamine C intraveneus toegediend, waarna een significante daling van de histamineconcentratie werd vastgesteld. Bij de patiënten met allergische aandoeningen was die zelfs nog groter dan bij patiënten met infectieziekten.[28] 

Vitamine D – de zonnevitamine

Om het immuunsysteem volledig te laten functioneren, is eveneens een toereikende  vitamine D3  en  zink -voorziening in het lichaam essentieel. Onze menselijke immuuncellen (B-cellen, T-cellen en antigeenpresenterende cellen) hebben allemaal vitamine D3-receptoren. Niet voor niets kan vitamine D daarom de aangeboren aanpassing van onze immuunreactie beïnvloeden.

Een tekort aan vitamine D wordt geassocieerd met een verhoogde auto-immuniteit en een verhoogde vatbaarheid voor infecties.[29][30] Ook al lopen de meningen tussen officiële instanties en artsen uiteen, vast staat [31] dat de uv-B-straling in de winter te gering is om het organisme de vitamine voldoende zelf te laten produceren.

Een bijzonder hoog risico op een vitamine D-tekort hebben mensen met chronische aandoeningen, zoals van de lever, de nieren en het maag-darmkanaal. Ook mensen die weinig tijd in de zon doorbrengen, hun huid bedekken of bedekt houden of een donkerder huidtype hebben, lopen een verhoogd risico op een tekort. Daarom bevelen deskundigen aan de D-voorraad constant op peil te houden of bij een tekort snel en effectief aan te vullen.

Het spoorelement zink

Verder wordt het immuunsysteem beïnvloed door het essentiële spoorelement  zink . De relatie tussen zink en het immuunsysteem is complex, omdat er verschillende soorten invloeden zijn. Zink fungeert enerzijds als belangrijke cofactor in meer dan 300 enzymen, die invloed hebben op verschillende orgaanfuncties, waaronder het immuunsysteem.

Een  zinktekort  kan daarom de weerbaarheid van het immuunsysteem sterk aantasten. Zelfs een gering tekort kan al invloed hebben op het immuunsysteem, waarom bij een tekort een verhoogde zinkinname wordt aanbevolen.[32][33][34][35] De samenstelling van de voeding, de leeftijd en de gezondheidsstatus beïnvloeden de zinkresorptie, waardoor niet in het algemeen te zeggen is of er een tekort is. Brosse nagels met witte vlekken en groeven zijn bijvoorbeeld een sterke aanwijzing voor een tekort.[36] Toch zou bij het vermoeden van een tekort vooraf een arts geraadpleegd moeten worden.

Bronnen

[1] https://www.ratgeber-allergie.com/was-ist-eine-allergie.html?gclid=EAIaIQobChMIm9bc95GK8AIVhv93Ch2fmQsKEAAYASAAEgL4JPD_BwE#s-2-1